هرآنچه باید درباره قهوه بر متابولیسم بدانید؛ قهوه چگونه واقعاً بر سوخت‌وساز بدن اثر می‌گذارد؟

قهوه یکی از پرمصرف‌ترین نوشیدنی‌های جهان است و هم‌زمان یکی از بدفهمیده‌شده‌ترین‌ها در ارتباط با متابولیسم بدن. بسیاری از ادعاها درباره قهوه، از افزایش شدید چربی‌سوزی تا بالا بردن دائمی سوخت‌وساز، یا بیش‌ازحد اغراق‌آمیزند یا مبتنی بر برداشت ناقص از عملکرد کافئین. در واقع، قهوه نه یک محرک جادویی متابولیسم است و نه نوشیدنی‌ای خنثی. اثر آن وابسته به سازوکارهای مشخص عصبی و هورمونی است که اگر درست فهمیده شوند، می‌توانند به تنظیم آگاهانه انرژی کمک کنند.

این مقاله از آموزشگاه باریستایی آرسس شف، توضیح می‌دهد قهوه چگونه بر متابولیسم اثر می‌گذارد، این اثر تا چه حد واقعی است و کجا نباید انتظار بیش‌ازحد داشت.

متابولیسم چیست و قهوه کجای این فرآیند قرار می‌گیرد؟

متابولیسم به مجموعه واکنش‌های شیمیایی گفته می‌شود که بدن برای تولید انرژی، حفظ عملکرد اندام‌ها و تنظیم دما انجام می‌دهد. بخش مهمی از این فرآیند به مصرف انرژی در حالت استراحت و پاسخ بدن به محرک‌ها مربوط است. قهوه مستقیماً متابولیسم را «فعال» نمی‌کند، بلکه از طریق کافئین بر سیستم عصبی مرکزی اثر می‌گذارد و باعث افزایش موقت مصرف انرژی می‌شود. این افزایش به‌دلیل تحریک ترشح برخی هورمون‌ها و افزایش هوشیاری عصبی رخ می‌دهد، نه به‌خاطر تغییر بنیادی در ساختار سوخت‌وساز بدن.

چرا قهوه گاهی احساس افزایش انرژی ایجاد می‌کند؟

احساس انرژی پس از نوشیدن قهوه اغلب با افزایش متابولیسم اشتباه گرفته می‌شود. کافئین با مسدود کردن گیرنده‌های آدنوزین در مغز، حس خستگی را کاهش می‌دهد و سیستم عصبی را در وضعیت آماده‌باش قرار می‌دهد. این وضعیت باعث می‌شود بدن برای مدت کوتاهی انرژی بیشتری مصرف کند. اما این افزایش مصرف انرژی محدود، وابسته به دوز و موقتی است. بنابراین قهوه بیشتر «احساس انرژی» را تغییر می‌دهد تا «ظرفیت سوخت‌وساز» را.

نقش کافئین در افزایش موقت مصرف انرژی

کافئین می‌تواند باعث افزایش جزئی نرخ متابولیسم در کوتاه‌مدت شود. این اثر معمولاً در ساعات ابتدایی پس از مصرف رخ می‌دهد و سپس کاهش می‌یابد. بدن به کافئین عادت می‌کند و با مصرف مداوم، شدت این واکنش کمتر می‌شود. به همین دلیل، اثر متابولیکی قهوه در افرادی که به‌طور منظم قهوه می‌نوشند، معمولاً کمتر از افراد کم‌مصرف است. این تطابق عصبی نشان می‌دهد که قهوه راه‌حل پایدار برای افزایش متابولیسم نیست.

اصلاح یک باور غلط رایج

یکی از باورهای رایج این است که قهوه به‌طور مستقیم باعث چربی‌سوزی می‌شود. واقعیت این است که قهوه به‌تنهایی چربی را نمی‌سوزاند. آنچه رخ می‌دهد، افزایش موقت آزادسازی اسیدهای چرب در جریان خون است، نه لزوماً مصرف آن‌ها. اگر این انرژی آزادشده در فعالیت بدنی یا عملکرد ذهنی مصرف نشود، تأثیر آن بر ترکیب بدن ناچیز خواهد بود. بنابراین قهوه بدون تغییر رفتار حرکتی یا تغذیه‌ای، اثر معناداری بر کاهش چربی ندارد.

قهوه، اشتها و تنظیم انرژی

قهوه در برخی افراد می‌تواند به‌طور موقت اشتها را کاهش دهد، اما این اثر یکنواخت و پایدار نیست. کاهش اشتها بیشتر به تحریک عصبی و افزایش تمرکز مربوط است تا یک تنظیم واقعی هورمون‌های گرسنگی. در برخی افراد، به‌ویژه با معده خالی، قهوه حتی می‌تواند باعث نوسان قند خون و افزایش اشتهای تأخیری شود. بنابراین ارتباط قهوه و اشتها فردمحور است و نمی‌توان نسخه واحدی برای همه پیچید.

تفاوت واکنش بدن‌ها به قهوه

اثر قهوه بر متابولیسم در همه افراد یکسان نیست. ژنتیک، سطح تحمل کافئین، وضعیت خواب، تغذیه و استرس نقش تعیین‌کننده دارند. برخی افراد با مقدار کم قهوه دچار افزایش ضربان قلب و بی‌قراری می‌شوند، در حالی که دیگران واکنش ملایم‌تری دارند. این تفاوت‌ها نشان می‌دهد که قهوه بیشتر یک تنظیم‌کننده‌ی شرایط فردی است تا یک ابزار عمومی برای افزایش متابولیسم.

زمان مصرف قهوه و ارتباط آن با متابولیسم

زمان نوشیدن قهوه می‌تواند بر نحوه‌ی تجربه‌ی اثر آن تأثیر بگذارد. مصرف قهوه در زمانی که سطح خستگی طبیعی بدن بالاست، معمولاً اثر محسوس‌تری دارد. در مقابل، مصرف مداوم و بی‌برنامه می‌تواند باعث کاهش حساسیت بدن به کافئین شود. مدیریت زمان مصرف، نقش مهم‌تری از افزایش دوز در تجربه‌ی اثر متابولیکی دارد.

جمع‌بندی

قهوه بر متابولیسم اثر دارد، اما نه به شکلی که اغلب تصور می‌شود. این اثر محدود، موقتی و وابسته به شرایط فردی است. قهوه با تغییر درک خستگی و افزایش هوشیاری، مصرف انرژی را برای مدتی کوتاه بالا می‌برد، اما نمی‌تواند جایگزین فعالیت بدنی، تغذیه متعادل یا تنظیم سبک زندگی شود. درک درست این موضوع، قهوه را از یک ابزار اغراق‌آمیز به یک عامل کمکی آگاهانه تبدیل می‌کند.

منبع: coffee-and-metabolism